امير حسين البرز :

نكات و مشكلات قوانين داوري مسابقات كاتاي W.K.F و وضعيت و مسائل قضاوت آن در ايران

تا سال 2000 ميلادي و مسابقات جهاني كاراته در مونيخ آلمان، قوانين كاتاي انفرادي و تيمي از سيستم «نمره اي» تبعيت مينمود و امتيازات تحت سه مرحله به ترتيب از: 5-7، 6-8 و 7-9 اعمال ميشد. بنابر اين بطور كل هر مرحله ي كاتاي انفرادي و تيمي شامل 2 نمره با مقادير امتيازات فاكتورهاي ذيل بود:
كاتاي انفرادي:
كيهون (تكنيك): 0.6 نمره+ سرعت: 0.4 نمره+ زانشين (واقعيت و روح داشتن كاتا): 0.4 نمره+ قدرت: 0.3 نمره+ كيمه (آزاد ساختن انرژي در آخرين لحظه ي اجراي تكنيك به همراه كامل نمودن آن): 0.3= 2 نمره.
كاتاي تيمي:
كيهون (تكنيك): 0.5 نمره+ هماهنگي: 0.5 نمره+ سرعت: 0.4 نمره+ قدرت: 0.3 نمره+ كيمه (آزاد ساختن انرژي در آخرين لحظه ي اجراي تكنيك به همراه كامل نمودن آن): 0.3= 2 نمره.
در سيستم داوري فوق الذكر نمره ي اجراي هر كاتاي هر مرحله توسط تيم و يا شركت كننده انفرادي كاتا، بنا به امتيازات مربوطه توسط 5 داور اعلام و بالاترين و پايين ترين نمره حذف و سه نمره ي ديگر با يكديگر جمع و سپس نتيجه ي آن تقسيم بر سه ميشد.
از سال 2001 ميلادي داوري مسابقات كاتا بر اساس سيستم «پرچمي» تغيير نمود و هر يك از دو شركت كننده ي انفرادي و يا تيم كاتا با بستن كمربند قرمز(آكا) و آبي (آئو) با رأي داوران توسط دو پرچم قرمز و آبي به رقابت ميپردازند. مسائل، مشكلات و نكات داوري مسابقات كاتاي W.K.F بويژه در ايران به شرح ذيل ميباشد:
1- احتمال اينكه شركت كننده هاي قويتر و داراي سطح فني بالاتر بطور شانسي در قرعه كشي جدول مسابقات كاتا، مقابل يكديگر قرار گرفته و بخصوص در سيستم يك حذفي بتدريج از دور مسابقات كنار رفته و به همين دليل اين سيستم روش مناسب، فني و منطقي براي مسابقات بويژه انتخابي تيم ملي كاتا نيست و فقط ميتواند تماشاگرپسند باشد!؟!
2- تأثير تعصبات سَبكي كاراته و بوجود آمدن مسائل حاشيه اي در اين سيستم بيشتر است.
3- تجربه و برگزاري مسابقات كاتاي بين چهار سبك اصلي W.K.F و انجمنهاي وابسته به آنها تحت اين سيستم داوري نشان داده است كه تعداد كاتاهاي اجرايي بسيار محدود شده است و تعدادي خاص از كاتاهاي چهار سبك اصلي W.K.F (شوتوكان، شيتوريو، گوجوريو و وادوريو) مانند: سوپاريم پي، انسو، آنان و ... رايج گشته و براي مثال كاتاهايي از شوتوكان مانند: تكي شودان، تكي نيدان، تكي ساندان، هانگتسو، جي اين، وان كان، ميكيو و ... در ليست توكويي كاتاهاي مجاز سبك مزبور وجود دارد؛ ولي عملاً توسط شركت كنندگان اجرا نميگردد و بنابر اين در اكثر موارد حتي تمرين نيز نميشود! اين امر باعث پايين آمدن سطح و دانش فني اعضاء چهار سبك اصلي W.K.F خواهد گرديد.
4- طبيعي است كه چون دو شركت كننده ي كاتا در مقابل يكديگر قرار ميگيرند، نوع كاتاهاي اجرايي و حتي سبك مربوطه باعث ميشود كه تعداد قابل توجهي از كاتاهاي مجاز مسابقه اي از دور خارج شده و حتي در عمل كاتاهاي سبكي بر ديگري رجحان يابد. براي مثال در مسابقات كاتاي ايران و بخصوص جهان از سال 2001 ميلادي تا حال كاتاهاي سبك وادوريو در مسابقات كاتاي بين چهار سبك اصلي و انجمنهاي وابسته به آنها يا خيلي كم توسط اعضاي سبك وادوريو اجرا ميگردد و يا جهت اخذ نتيجه ي بهتر و مورد توجه قرار گرفتن داوران، كاتاروهاي وادوريو مجبور ميشوند كه از كاتاهاي رايج مسابقه اي سبكهايي مانند شوتوكان و شيتوريو استفاده نمايند!؟!
5- در روش داوري كاتا بصورت «پرچمي» ميزان نمرات فاكتورهاي مختلف و اساسي شامل: اجراي معناي واقعي كاتا، درك كاربرد عملي (بونكاي) كاتا، ريتم مناسب، كيهون يا تكنيك كاتاي مربوطه بر اساس سبك مورد نظر مانند: داچي ها (استقرارها)، سرعت، قدرت، كيمه، چاكوگان (نقطه ي ديد) كه در داوري كاتا بجاي اصطلاح زانشين مورد استفاده قرار ميگيرد، تعادل، استفاده از تنفس صحيح و عضلات هارا، نوع و سختي اجراي كاتا و هماهنگي در كاتاي تيمي؛ به مانند سيستم «نمره اي»، بصورت واضح و روشن در قوانين و كتاب داوري قيد نشده است. همين امر باعث سليقه اي شدن قضاوت، اختلاف در نحوه و نتيجه ي داوريهاي كاتا، بويژه در مواردي كه دو شركت كننده داراي سطح فني و اجرايي بالا و تقريباً يكساني هستند.
6- مطلع بودن داوران از قوانين و فاكتورهاي اجراي كاتا و اجراي 8 شي تي كاتا (كاتاهاي اجباري) از 4 سبك اصلي W.K.F لازم است، ولي بهيچوجه كافي نميباشد. اگر مسابقات كاتا را مانند مسابقات كاتاي كشوري و انتخاب تيم ملي بويژه در ايران كه حتي تا 7 دور نيز بوده در نظر بگيريم، بنا به جدول مربوطه در كتاب داوري، تنها دو دور آن شي تي كاتا خواهد بود و پنج دور مابقي از نوع توكويي ميباشد.
7- برخلاف صحبتها و نظرهاي رايج در جامعه داوري ايران، تجربه و شواهد نشان داده است كه عوامل ديگري، به نحو چشمگيري در كيفيت داوري كاتا تأثيرگذارند كه مهمترين آنها بدين شرح ميباشند: مسلط بودن داوران كاتا به اجراي كاتاهاي رايج و مسابقه اي اعم از شي تي و توكويي (آزاد) 4 سبك اصلي W.K.F، حدود تغييرات مجاز هر كاتا در سبك مربوطه، بر اساس انجمنهاي مختلف آن (سبكهاي فرعي)، درك بخصوص كاتاهاي رايج و مسابقه اي شوتوكان، شيتوريو، گوجوريو و وادوريو بر اساس مكتبها و مناطق بوجود آمدن آنها يعني شوريته، ناهاته و توماريته از طريق اجراي اين كاتاها، سوابق قهرماني كاتاي داوران بويژه دارا بودن مدال و سابقه اجرايي كاتاهاي رايج مسابقه اي از حداقل دو يا سه سبك اصلي در مسابقات كاتاي W.K.F، تمرين و مطالعه داشتن مستمر روي كاتاها و حتي شركت در مسابقات كاتا در رده هاي پيشكسوتان و بخصوص بزرگسالان توسط داوران.
8- داشتن دانهاي بالا و درجات داوري كاتاي آسيايي و جهاني نميتواند ملاك قابل قبولي بويژه براي داوران كاتاي ايران باشد.
تعدادي از دلايل مربوطه، علتهاي بي انگيزگي داوران و ركود و پايين آمدن ارزشهاي كاراته بويژه در ايران بدين شرح ميباشد:
اكثر مربيان و داوران ايران در طول تمرينات و مسابقات كاراته خود بيشتر به كوميته پرداخته؛ آن هم عمدتاً در سيستم حدود 20 تا 30 سال قبل كاراته كه نحوه تمرينات و قوانين مسابقات كوميته با حال تفاوت نسبتاً زيادي داشته و ديگر شكستن دنده، ضربات كاكاتو گري و ... اجرا نميشود و مورد قبول قوانين كوميته كنوني نيز نيست، تخصصي شدن كاتا و يا كوميته در كاراته ايران و جهان بويژه در دهه اخير، ركود محسوس كاراته در دنيا و بخصوص ايران از جهات مختلف، المپيكي نشدن كاراته، حرفه و شغل به حساب نيامدن كاراته در ايران از نظر عرف و وزارت كار و حتي پايين تر بودن امتيازاتي چون بيمه و حقوق بازنشستگي آن نسبت به مشاغل داراي كد مهارت مانند نگهباني، آبدارچي و ... در سايت اداره فني و حرفه اي، آسانتر شدن شرايط اخذ دانهاي 5 و 6 و ... بدون دادن تز، سهل الوصول شدن درجات مربيگري و داوري بخصوص در جامعه كاراته ايران نسبت به ساليان گذشته، محدود بودن سهميه اعزام داوران ايران و بالا بودن هزينه ي آن براي داوران كم بضاعت جهت آزمون درجات داوري آسيايي و جهاني، فاقد اعتبار شدن درجات داوري آسيايي و جهاني پس از مدت زمان محدود، تبديل شدن سبكهاي متعدد كاراته در ايران به باندهاي داراي اسمهاي مشخص كه اكثر آنها ضمن نداشتن توانايي مالي بالا جهت پشتيباني از قهرمانان، مربيان و داوران خود، در بيشتر موارد از تشويقهاي معنوي اعضاي سبك نيز غافل هستند، و با در نظر گرفتن موارد بندهاي 5، 6 و 7 و نحوه آزمونهاي داوري كاتا در ايران و حتي در سطح آسيا و جهان كه داراي معيارهاي گزينشي منطقي، فني و كافي نميباشند كه طبعاً فدراسيون كاراته جهاني W.K.F و كميته داوري آن مسئول اصلي اين روند و مسائل قانوني ذكر شده ميباشند، تمرين نداشتن مستمر اكثر مربيان و داوران باسابقه به دلايلي مانند: بي انگيزگي، مسائل حاشيه اي كاراته با بودن تعدد زياد سبكي، كارهاي اجرايي سبكي و اداري كاراته و داشتن شغل اصلي به غير از كاراته بخاطر امرار معاش و تأمين نمودن مايحتاج زندگي، نبودن رسمي و قانوني رده سني بالاي 35 سال (پيشكسوتان) در قوانين و كتاب داوري كاتاي W.K.F و به ندرت برگزار شدن مسابقات كاتاي اين رده سني در ايران، تجاري شدن كاراته در ايران و حتي جهان، دادن مقامهاي سبكي و دانهاي افتخاري از طرف بنيانگذاران و اساتيد ژاپني بعضي از سبكهاي كاراته به اشخاص و اسپانسرهايي كه كوچكترين سابقه، آگاهي و تخصص فني در كاراته ندارند!؟! و ....
9- به دليل موارد ذكر شده در بندهاي 5، 6، 7 و 8، نگاه و تمايل شوريته داشتن در داوري كاتاي ايران، اطلاع نداشتن از حدود خصوصيات و تغييرات مجاز يك كاتا، توجه نداشتن كافي به قسمت پايين تنه ي كاتاروها بويژه داچي ها و مستقر بودن كامل كف پاها روي تاتامي مسابقات و صحيح بودن زواياي پنجه هاي پاها در استقرارهايي مانند زنكوتسوداچي، كيباداچي و ...، حتي در مسابقات انتخابي مهمي مانند تيم ملي كاتا كه برخلاف سيستم پرچمي كنوني، از سيستم نمره اي با استفاده از 5 الي 7 داور ميشود؛ بعضاً ديده ميشود كه نمره ي داده شده توسط تعدادي از داوران يك پنل مشخص داوري به تيم كاتايي كه اشكالات فني آن از نظر فاكتورهاي مختلف داوري كاتا بيشتر است، مساوي و حتي بيشتر از نمره ي تيم كاتايي است كه داراي سطح اجرايي بهتري بوده و اشكالات كمتري داشته است!؟!
10- به دليل كم كردن تنش مسابقات كاتا و سياست جامعه كاراته ايران، حتي در سيستم نمره اي كه گهگاه در مسابقات مهم انتخابي كاتا بكار برده ميشود؛ سعي به راضي نگهداشتن نسبي مربيان و شركت كنندگان شده و به همين دليل نمرات و امتيازات داده شده توسط يك داور مشخص در يك مقايسه دقيق، با توجه به سطح فني و اجرايي شركت كنندگان، همخواني نداشته و منطقي نميباشد.

امير حسين البرز (مربي و داور رسمي كاراته)
وبلاگ «البرز رزم آوا»:
http://alborzrazmava.blogfa.com

امير حسين البرز - March 17, 2011 09:04 AM